Periyodik Kontrol Raporu Ne Kadar Geçerlidir?

Kısa cevap: Periyodik kontrol raporu, ekipmanın kontrol periyodu boyunca, yani raporda yazan bir sonraki periyodik kontrol başlangıç tarihine kadar geçerlidir. Standartta daha kısa bir süre yoksa bu süre çoğu ekipmanda 1 yıl, yapı iskelelerinde 6 aydır. Rapor, ekipman kullanıldığı sürece saklanır.

Bir iş müfettişi denetim için tesise geldiğinde ilk istediği belgelerden biri periyodik kontrol raporlarıdır. Raporun bulunmaması kadar, süresi geçmiş ya da eksik düzenlenmiş bir raporun ibraz edilmesi de uygunsuzluk sayılır. İşletmeler çoğu zaman kontrolü yaptırır ancak raporun ne kadar süre geçerli olduğunu, neleri içermesi gerektiğini ve nasıl saklanacağını takip etmez.

Bu yazıda periyodik kontrol raporunun geçerlilik süresini, içermesi gereken bilgileri ve denetim sürecinde nasıl kullanıldığını ele alıyoruz.

Periyodik Kontrol Raporu Nedir?

Periyodik kontrol raporu, bir iş ekipmanının belirlenen aralıklarla muayene edildiğini ve muayene sonucunda hangi bulguların tespit edildiğini gösteren teknik belgedir.

Dayanağını 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği‘nden (25.04.2013 tarihli, 28628 sayılı Resmî Gazete) alır. Periyodik kontrolleri ve rapor içeriğini düzenleyen Ek-III, 23.12.2025 tarihli ve 33116 sayılı Resmî Gazete ile yeniden düzenlendi; güncel metne mevzuat.gov.tr üzerinden ulaşabilirsiniz. Yönetmelik, kontrollerin yapılmasını olduğu kadar sonuçların kayıt altına alınmasını da işverenin yükümlülüğü olarak tanımlar.

Yani kontrolün yapılmış olması tek başına yeterli değildir. Kontrolün belgelenmiş olması gerekir.

Raporun Geçerlilik Süresi Ne Kadardır?

Raporun geçerlilik süresi, o ekipman için belirlenmiş kontrol periyodu kadardır.

Yönetmelik Ek-III’teki tablolar, ekipman gruplarına göre azami kontrol sürelerini belirler. İlgili standartta daha kısa bir süre varsa o süre uygulanır.

Bazı testlerin ayrıca kendi aralığı vardır. Örneğin basınçlı kaplarda katsayılı hidrostatik test ve kaldırma ekipmanlarında katsayılı yük testi en geç 3 yılda bir tekrarlanır. Yıllık rapor, o yıl hangi testlerin yapıldığını gösterir.

Ancak süre her zaman sabit değildir. Yönetmeliğin 7. maddesine göre şu durumlarda süre dolmadan yeni bir kontrol ve yeni bir rapor gerekir:

• Önemli bakım ve onarım faaliyetlerinden sonra
• Kaza, doğal olay (deprem, sel ve benzeri) veya çalışma şeklinde önemli bir değişiklikten sonra
• Uzun süre kullanılmayan ekipman yeniden devreye alınmadan önce
• Seyyar olmayan bir ekipmanın her yer değişikliğinde
• Güvenliği kurulumuna bağlı ekipmanlarda kurulumdan sonra ve ilk kullanımdan önce; iskele, sütunlu çalışma platformu ve kule kren gibi ekipmanlarda yükseltme veya değişiklikten sonra

Tablolarda veya standartlarda süre yoksa imalatçının öngördüğü aralık, o da yoksa risk değerlendirmesiyle belirlenen aralık uygulanır. Ekipmanın yaşı, kullanım yoğunluğu ve önceki kontrol sonuçlarına göre kontrol sıklığı artırılabilir; ancak tablodaki azami süre hiçbir durumda uzatılamaz.

Raporda Neler Yer Almalıdır?

2025 değişikliğiyle raporun bölümleri yönetmelikte tek tek sayıldı (Ek-III madde 1.7). Bir periyodik kontrol raporunda şunlar bulunur:

• Genel bilgiler: iş yerinin unvanı, SGK sicil numarası, adresi, sözleşme numarası; kontrolün başlangıç ve bitiş tarihi ile saati; bir sonraki periyodik kontrol başlangıç tarihi; rapor tarihi ve kontrol metodu (hangi standart veya kritere göre yapıldığı)
• Ekipman bilgileri: etiketindeki marka, model, imal yılı, seri numarası; kontrolde ölçülen ve tespit edilen değerler, ekipmanın kullanım yeri ve amacı
• Test değerleri ve kullanılan ölçüm aletleri (seri numarası ve kalibrasyon bilgileriyle)
• Muayene kriterleri ve testler: ölçülen değerlerin standart ve sınır değerlerle karşılaştırması
• Kusur açıklamaları ve gerekiyorsa notlar
• Sonuç ve kanaat: ekipmanın kullanılabileceği ya da uygunsuzluk giderilene kadar kullanılamayacağı açıkça yazılır
• Yetkili kişi bilgileri: adı soyadı, mesleği, EKİPNET kayıt numarası, raporun nüsha sayısı ve imza

Yetkili kişinin imzası olmayan rapor geçersizdir. Rapor ıslak imzalı olabileceği gibi, güvenli elektronik imzayla imzalanıp elektronik ortamda da saklanabilir. Denetimde en çok sorgulanan noktalar, kontrolü yapan kişinin EKİPNET kaydı, ölçüm aletlerinin kalibrasyonu ve bir sonraki kontrol tarihidir.

Kontrolü Kim Yapabilir?

Yönetmelik, her ekipman grubu için kontrolü yapmaya yetkili meslekleri ayrı ayrı sayar. Hangi meslekten olursa olsun kontrolü yapan kişinin Bakanlığın EKİPNET sistemine kayıtlı olması gerekir.

Kontrolün akredite bir muayene kuruluşu tarafından yapılması yasal bir zorunluluk değildir. Ancak akreditasyon, muayenenin bağımsızlığı ve teknik yeterliliği açısından denetimlerde güçlü bir dayanak sağlar.

Rapor Nasıl ve Ne Kadar Süre Saklanır?

Yönetmeliğe göre periyodik kontrol belgeleri iş ekipmanı kullanıldığı sürece saklanır ve yetkililer istediğinde gösterilir. Yani yeni kontrol yapıldığında eski rapor atılmaz; ekipmanın geçmişini gösterdiği için birlikte arşivlenir.

2025 değişikliğiyle bir kural daha eklendi: kurulum gerektirmeyen seyyar bir ekipman (örneğin forklift veya jeneratör) işletme dışında, başka bir şantiyede ya da müşteri sahasında kullanılıyorsa son periyodik kontrol raporu ekipmanla birlikte bulundurulur.

Önceki raporlar aynı zamanda bir sonraki muayenede işe yarar. Muayeneyi yapan kişi, daha önce tespit edilmiş uygunsuzlukların giderilip giderilmediğini kontrol eder. Bu nedenle kontrol günü elinizde önceki raporun bulunması süreci hızlandırır.

Pratik bir öneri: raporları ekipman bazında dosyalayın ve bir kontrol takvimi tutun. Ekipman sayısı arttıkça hangisinin süresinin ne zaman dolduğunu hatırlamak zorlaşır; süresi geçen tek bir ekipman denetimde uygunsuzluk yaratmaya yeter.

Uygunsuzluk Tespit Edilirse Ne Olur?

Muayene sonucunda uygunsuzluk tespit edilmesi, ekipmanın doğrudan hurdaya ayrılacağı anlamına gelmez. Rapor, giderilmesi gereken hususları belirtir.

Raporun sonuç bölümünde ekipmanın uygunsuzluk giderilene kadar kullanılamayacağı yazıyorsa, ekipman kullanılmaz ve işveren üzerine kolayca görülebilecek bir uyarı işareti koyar.

2025 değişikliğiyle, Bakanlığın rapor formatı ve kriterlerini yayımladığı ekipmanlarda kusurlar iki dereceye ayrıldı:

• Hafif kusur: Bir sonraki periyodik kontrolün başlangıç tarihine kadar giderilir. O tarihte giderilmemişse ağır kusur sayılır.
• Ağır kusur: Kusur giderilmeden ekipman çalıştırılamaz.

Eksikler giderildikten sonra ikinci bir kontrol yapılır ve ekipmanın kullanılabileceğini belirten ikinci bir rapor düzenlenir. İlk rapor ve ikinci rapor birlikte saklanır.

Sık Sorulan Sorular

Raporun üzerinde geçerlilik tarihi yazmıyorsa ne yapmalıyım? Bir sonraki periyodik kontrol başlangıç tarihi, yönetmeliğe göre raporda bulunması zorunlu bilgilerdendir. Yazmıyorsa muayeneyi yapan kuruluştan raporun güncellenmesini isteyin.

Kiralık ekipmanın raporundan kim sorumludur? Ekipmanı çalışma ortamında kullandıran işveren, geçerli bir raporun bulunmasından sorumludur. Kiralama sözleşmesinde farklı bir düzenleme olsa dahi sahadaki uygunluğu sağlamak işverenin yükümlülüğüdür.

Yeni satın alınan ekipman için de rapor gerekir mi? Güvenliği kurulumuna bağlı ekipmanlarda (örneğin sabit bir vinç veya kurulumu yapılan bir tesisat) yönetmelik, kurulumdan sonra ve ilk kullanımdan önce kontrol ister. Diğer ekipmanlar da kullanıma alındıktan sonra tablodaki süre içinde kontrol edilmelidir. CE işareti ve uygunluk beyanı, periyodik kontrol raporunun yerine geçmez.

Farklı ekipmanlar tek raporda birleştirilebilir mi? Rapor, ekipmanın etiket bilgilerini ve o ekipmanda ölçülen değerleri içermek zorunda olduğu için her ekipman ayrı tanımlanır; uygulamada her ekipmana ayrı rapor düzenlenir. Birden fazla iş yapan bir makine, yaptığı her iş için ayrı ayrı kontrol edilir.

Elektronik imzalı rapor geçerli mi? Evet. Yönetmelik, 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun güvenli elektronik imzayla imzalanmış ve elektronik ortamda saklanan kayıtları da geçerli sayar.

Rapor kaybolursa ne yapmalıyım? Muayeneyi yapan kuruluş kayıtlarını saklar; kopya talep edebilirsiniz. Bu nedenle raporun dijital bir kopyasını da arşivlemenizde fayda var.

Zone Muayene ile Periyodik Kontrol Süreci

Zone Muayene olarak, TS EN ISO/IEC 17020 kapsamında akredite A Tipi Muayene Kuruluşu olarak iş ekipmanlarınızın periyodik kontrollerini yürütüyor, denetimlerde ibraz edilebilecek raporlarınızı düzenliyoruz. Muayeneleri kalibrasyonu güncel cihazlarla gerçekleştiriyor, tespit edilen bulguları ve önerileri açık bir dille raporluyoruz.

Ekipman envanterinizi paylaşın, kontrol kapsamınızı ve periyotlarınızı birlikte netleştirelim.